5 กันยายน 2025อุตสาหกรรมโคนมและผลิตภัณฑ์นมเป็นหนึ่งในภาคปศุสัตว์ที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของไทย
เนื่องจากเป็นแหล่งผลิตอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาสุขภาพของประชาชนทุกช่วงวัย โดยเฉพาะการเสริมสร้างพัฒนาการของเด็กและการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ
นอกจากนี้อุตสาหกรรมโคนมยังเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมแปรรูป เช่น นมพาสเจอไรส์ นมยูเอชที โยเกิร์ต และผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง ที่สร้างรายได้เพิ่มและสามารถขยายโอกาสทางการตลาดได้ทั้งในและต่างประเทศ เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมส่วนใหญ่กระจายอยู่ในเขตชนบท ซึ่งการเลี้ยงโคนมสามารถสร้างรายได้แก่เกษตรกรในท้องถิ่นเกิดการจ้างงานในหลายขั้นตอนของห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่การเพาะปลูกพืชอาหารสัตว์ การจัดการฟาร์ม การรวบรวมและขนส่งน้ำนมดิบ จนถึงการแปรรูปและจำหน่ายผลิตภัณฑ์นมสำเร็จรูป
อย่างไรก็ดี อุตสาหกรรมโคนมไทยยังเผชิญกับความท้าทายสำคัญ เช่น ต้นทุนการผลิตที่สูงเมื่อเทียบกับคู่แข่ง อัตราผลผลิตน้ำนมต่อตัวต่ำ การพึ่งพาตลาดในประเทศเป็นหลัก ความผันผวนของราคาน้ำนมดิบ และการแข่งขันจากสินค้านำเข้า เป็นต้น
การศึกษาสถานการณ์อุตสาหกรรมโคนมไทยจึงมีความสำคัญต่อการกำหนดทิศทางและนโยบายการพัฒนาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ยกระดับมาตรฐานคุณภาพน้ำนมดิบ ขยายตลาดผลิตภัณฑ์แปรรูปและสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของไทย
ที่มา :โครงการศึกษาเพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการสร้างเสถียรภาพและความเข้มแข็งทางการค้าสินค้าปศุสัตว์ไทย (โคเนื้อและโคนม), โดย วิศาล บุปผเวส และคณะ, กันยายน 2568, เสนอต่อ สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์
คณะผู้วิจัย ดร.วิศาล บุปผเวส, ดร.สันติ ชัยศรีสวัสดิ์สุข, ขนิษฐา ปะกินำหัง, วรภัทร มนูญสัมฤทธิ์
