“รัก” คือการยอมเปิดประตูหัวใจให้ใครบางคน ทว่าเราไม่อาจแน่ใจได้เสมอไปว่า คนที่เคาะประตูคนนั้นคือใครกันแน่ ?

ในยุคดิจิทัลที่อินเตอร์เน็ตเข้ามามีบทบาทกับชีวิตประจำวัน การพบเจอใครสักคนที่ถูกใจบนโลกออนไลน์ดูจะเกิดขึ้นได้ง่าย แต่ในทางตรงกันข้าม สิ่งนี้เปิดโอกาสให้มิจฉาชีพใช้ประโยชน์จากคำว่า ‘รัก’ เป็นเครื่องมือในการก่ออาชญากรรม

จากข้อมูลที่เปิดเผยโดย Federal Trade Commission (FTC) พบว่า ในช่วงปี 2017 – 2020 ประชาชนสูญเงินกว่า 1.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จากการหลอกลวงด้วยความรัก หรือ “Romance scam” ซึ่งมากกว่าการฉ้อโกงประเภทอื่น ๆ¹ นอกจากนี้ ในปี 2023 ยังพบว่ามูลค่าความเสียหายของ Romance scam พุ่งสูงถึง 1.14 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ โดยเฉลี่ยความเสียหายอยู่ที่ 2,000 ดอลลาร์สหรัฐฯต่อคน ซึ่งนับเป็นมูลค่าที่สูงที่สุดเท่าที่เคยมีรายงานมาสำหรับกลโกงแอบอ้างตัวตน²

ตัวเลขสถิติคดีในประเทศไทยก็สะท้อนแนวโน้มที่น่ากังวลเช่นเดียวกัน !

สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้เปิดเผยสถิติการแจ้งความคดีออนไลน์ระหว่างมีนาคม พ.ศ. 2565 – มกราคม พ.ศ. 2569* ของคดี Romance Scam ว่ามีจำนวนมากถึง 7,158 คดี มูลค่าความเสียหายรวม 1,970,755,281 บาท หรือเกือบกว่า 2 พันล้านบาท³ และที่น่าตกใจไปกว่านั้นคือ Romance Scam สามารถสร้างมูลค่าความเสียหายทางการเงินต่อผู้เสียหายหนึ่งคนในจำนวนที่สูงอย่างน่าเหลือเชื่อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับในกรณีของ Romance scam ที่มีการทำกันเป็นขบวนการระดับอาชญากรรมข้ามชาติ

Romance scam คืออะไร

Romance Scam คือ การที่มิจฉาชีพใช้เทคนิคจิตวิทยาสร้างความสัมพันธ์เชิงโรแมนติกกับเหยื่อให้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อเหยื่อมีความไว้ใจก็จะเริ่มสร้างสถานการณ์เพื่อหลอกให้เหยื่อโอนเงินหรือยกสิ่งมีค่าให้⁴ โดยมักจะสัญญาว่าจะพัฒนาความสัมพันธ์ แต่เมื่อเหยื่อหลงเชื่อจนยอมโอนเงินหรือทรัพย์สินไปให้จนหมด มิจฉาชีพก็จะปิดกั้นการติดต่อกับเหยื่อทันที จนสุดท้ายเหยื่อก็จะไม่สามารถติดต่อหรือตามตัวมิจฉาชีพผู้นี้ได้อีก⁵

ความต่างของ Romance cam กับ scam ประเภทอื่น

เจตนาฉ้อโกงคือการ “หลอกลวง” ให้คน “หลงเชื่อ” เพื่อให้ได้ “ทรัพย์สิน” จากผู้ที่ถูกหลอก⁶ ซึ่งในปลายทางเหยื่อจะมีความคาดหวังที่แน่ชัดว่าตนจะได้รับสิ่งใดกลับมา ไม่ว่าจะเป็นการหลอกลวงเพื่อซื้อขายสินค้าที่เหยื่อย่อมคาดหวังว่าท้ายที่สุดแล้วตนจะได้รับสินค้า หรือการหลอกลวงให้ลงทุนที่เหยื่อคาดหวังจะได้ผลประโยชน์จากการลงทุน

แต่ทว่า Romance scam กลับต่างออกไป เพราะเหยื่อที่ถูกหลอกด้วยความรักส่วนมากมักจะให้ไปเพราะความผูกพันโดยไม่ได้คาดหวังผลลัพธ์ที่แน่ชัดกลับมา การจะพิสูจน์ ‘ความคาดหวัง’ ของเหยื่อจึงทำได้ยากยิ่ง ความไม่ชัดเจนนี้ส่งผลให้ลักษณะของการ ‘หลอกให้รักแล้วโอนเงิน’ กับ ‘ให้โดยเสน่หา’ นั้นมีความคล้ายคลึงกันมากเสียจนยากที่จะนิยามความแตกต่างอย่างประจักษ์

ยิ่งไปกว่านั้นผลทางกฎหมายกลับต่างกันอย่างสิ้นเชิง เพราะการให้โดยเสน่หาไม่มีความผิดตามกฎหมาย หากรูปคดีไม่ชัดเจนมากพอว่าเป็นการฉ้อโกง เช่น มีการทำกันเป็นขบวนการ ก็จะยิ่งพิสูจน์ได้ยากขึ้น จึงเป็นปัญหาในเชิงปฏิบัติสำหรับผู้บังคับใช้กฎหมายที่จะต้องพิจารณาด้วยความระมัดระวังเพื่อให้ความเป็นธรรมอย่างแท้จริง

นอกจากนี้ ในปัจจุบันความซับซ้อนของ Romance scam กลับเป็นจุดเริ่มต้นของจากการฉ้อโกงรูปแบบใหม่ คือ ‘รักหลอกลงทุน’ (Hybrid Scam) ซึ่งผสมผสานการหลอกให้รักแล้วค่อยหว่านล้อมให้ลงทุนที่สามารถสร้างมูลค่าความเสียหายได้เป็นจำนวนมากกว่าการหลอกให้โอนเงินทั่วไป ผู้เสียหายบางคนถึงกับสิ้นเนื้อประดาตัว และที่ร้ายแรงกว่านั้นอาจถึงขั้นตัดสินใจจบชีวิตลง⁷

สถานการณ์ Romance Scam ในประเทศไทย และความท้าทายที่กำลังเผชิญ

ในอดีตเคยเกิดกรณีเหยื่อรู้จักชายชาวต่างชาติผ่านเว็บไซต์หาคู่ ก่อนถูกสร้างความเชื่อใจนานกว่า 2 ปี และอ้างจะสร้างครอบครัวพร้อมกับชวนลงทุนธุรกิจในต่างประเทศ ส่งผลให้เหยื่อหลงเชื่อโอนเงินรวม 42 ครั้ง มูลค่ารวมกันกว่า 21 ล้านบาท⁸ และเคยเกิดกรณีการลวงรักครั้งใหญ่ที่เหยื่อซึ่งมีตำแหน่งสูง รับผิดชอบและมีสิทธิเข้าถึงการเงินของบริษัท ถูกมิจฉาชีพ Romance Scam หลอกลวงว่ามีความต้องการจะมาลงหลักปักฐานด้วยกัน แต่ได้รับเงินมรดกมูลค่ามหาศาลและต้องการจะโอนเงินมาที่เมืองไทย ซึ่งเหยื่อจะต้องโอนเงินมาให้ก่อน ส่งผลให้เหยื่อตัดสินใจยักยอกเงินบริษัทกว่า 6,000 ล้านบาทเพื่อโอนไปยังมิจฉาชีพ⁹ จนท้ายที่สุดเหยื่อถูกดำเนินคดีฐานลักทรัพย์นายจ้างพร้อมทั้งจำคุกอีก 20 ปี¹⁰

แม้สถิติคดี Romance Scam รวมถึงมูลค่าความเสียหายจะสูงอย่างมีนัยยะสำคัญ ทว่าในบรรดาจำนวนคดีเหล่านี้อาจไม่สะท้อนถึงเหตุที่เกิดขึ้นจริง สาเหตุสำคัญมาจากการที่ผู้เสียหายส่วนมากไม่ยอมแจ้งความดำเนินคดีซึ่งอาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ทั้งความอับอายเมื่อรู้ว่าตนตกเป็นเหยื่อ รวมไปถึงเชื่อว่าการแจ้งความคงไม่เกิดประโยชน์เพราะไม่สามารถดำเนินคดีกับอาชญากรได้¹¹ ดังนั้น สถานการณ์รวมไปถึงยอดความเสียหายจริงที่เกิดขึ้นจึงอาจมีมากกว่าตัวเลขที่สถิติแสดง

ปัญหาที่ตามมาคือคดี Romance scam จำเป็นต้องมีผู้เสียหายที่ได้แจ้งความร้องทุกข์ต่อตำรวจภายใต้กรอบเวลาที่กำหนด¹² ตำรวจจึงจะมีอำนาจทำการสืบสวนคดีได้ แต่เมื่อผู้เสียหายส่วนมากเลือกที่จะไม่แจ้งความ นอกจากจะส่งผลให้ตำรวจขาดฐานข้อมูลในการติดตามตัวคนร้ายแล้ว ผู้เสียหายยังเสียสิทธิในการดำเนินคดีกับคนร้ายตามกฎหมาย ทำให้อาชญากรบางคนยังคงลอยนวลอยู่ในสังคม และอาจก่อคดีต่อไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีการบันทึกประวัติอาชญากรรม

สำหรับในประเทศไทย มีจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการเพื่อป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ศปอท.) ให้เป็นกลไกหลักในการรับแจ้งคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยีผ่านระบบรับแจ้งความออนไลน์ และทำการรวบรวมข้อมูล ตรวจสอบวิเคราะห์ความเชื่อมโยงและลักษณะคดี เพื่อส่งเรื่องไปยังสถานีตำรวจหรือหน่วยงานที่มีอำนาจให้ทำการดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป รวมถึงการบังคับใช้พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ.2566 ซึ่งมีกลไกการระงับธุรกรรมต้องสงสัยไว้เป็นการชั่วคราวได้ทันที หากได้รับแจ้งจากผู้เสียหายว่าได้มีการทำธุรกรรมกับบัญชีที่เข้าข่ายเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี¹³

Way forward รัฐไทยควรทำอย่างไรต่อ

Romance scam เป็นจุดเริ่มต้นของการฉ้อโกงที่สามารถนำไปสู่อาชญากรรมข้ามชาติ ดังนั้นรัฐจึงควรมีการพัฒนากลไกและมาตรการต่างๆ เพื่อจัดการกับปัญหาดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาจดำเนินการดังนี้

(1) รัฐควรผลักดันระบบฐานข้อมูลบัญชีต้องสงสัยที่สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลความเสี่ยงระหว่างธนาคาร หน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย และผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ เนื่องจาก Romance scam เป็นการฉ้อโกงที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น การโอนเงินไปยังบุคคลที่เพิ่งรู้จักทางออนไลน์ในระยะเวลาสั้น ๆ การโอนข้ามประเทศ หรือการโอนไปยังบัญชีที่มีประวัติรับเงินจากหลายบุคคลจำนวนมากในช่วงเวลาสั้น ดังนั้น รัฐจึงควรร่วมกับธนาคารในการกำหนดให้ธุรกรรมที่เข้าลักษณะดังกล่าวต้องมีระบบเตือนและยืนยันซ้ำ (enhanced confirmation) เพื่อเพิ่มโอกาสที่ผู้โอนจะทบทวนก่อนทำธุรกรรม

(2) ปรับปรุงแนวปฏิบัติในการรับแจ้งเหตุให้เอื้อต่อผู้เสียหาย เนื่องจาก Romance scam มีลักษณะพิเศษคือเหยื่อจำนวนมากรู้สึกอับอายหรือรู้สึกว่าตนเอง “สมัครใจให้เงิน” จึงลังเลที่จะดำเนินคดี แนวปฏิบัติของเจ้าหน้าที่จึงควรมุ่งเน้นการแยกแยะให้ชัดเจนระหว่าง “การให้โดยเสน่หา” กับ “การให้ภายใต้การหลอกลวงอย่างเป็นระบบ” พร้อมกำหนดคู่มือการสอบสวนที่พิจารณาลักษณะและรูปแบบของการกระทำ นอกจากเพียงคำให้การผิวเผิน

(3) รัฐควรใช้มาตรการเชิงป้องกันอย่างตรงจุดสำหรับการสื่อสารสาธารณะ ซึ่งควรหลีกเลี่ยงถ้อยคำที่ทำให้เหยื่อรู้สึกผิด และควรรมุ่งให้ข้อมูลเชิงรูปธรรม เช่น ตัวอย่างวิธีการหลอกลวงแบบ Hybrid Scam หรือหรือ “รักหลอกลงทุน” ซึ่งกำลังเพิ่มขึ้น มากกว่าการรณรงค์ทั่วไปที่ไม่ได้อธิบายกลไกการฉ้อโกงอย่างชัดเจน

ความรัก ไม่ได้ทำให้มนุษย์อ่อนแอ หากแต่ทำให้มนุษย์ยอมเปราะบางต่อใครบางคนโดยสมัครใจ ซึ่งข้อเสนอดังกล่าวจะช่วยออกแบบสภาพแวดล้อมดิจิทัลที่ไม่ปล่อยให้ความไว้ใจกลายเป็นต้นทุนของอาชญากรรม และช่วยบรรเทาความเสียหายที่จะเกิดขึ้นได้

บทความโดย อัชราภรณ์ อริยสุนทร นักวิจัยทีมกฎหมายดิจิทัลและการกำกับดูแลโครงสร้างพื้นฐาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)

*หมายเหตุ : เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2569 มีการแก้ไขข้อมูลในส่วนของเนื้อหา สถิติการแจ้งความคดีออนไลน์ โดยอัพเดทสถิติคดีเพิ่มเติม ระหว่างมีนาคมพ.ศ. 2565 – มกราคม พ.ศ. 2569 จำนวน 7,158 คดี มูลค่าความเสียหายรวม 1,970,755,281 บาท หรือเกือบกว่า 2 พันล้านบาท จากข้อมูลเดิมที่ระบุจำนวนคดีถึงปี 2568

---

อ้างอิง

1. [1] “Reports of Romance Scams Hit Record Highs in 2021”, Federal Trade Commission, 8 กุมภาพันธ์ 2022, https://www.ftc.gov/news-events/data-visualizations/data-spotlight/2022/02/reports-romance-scams-hit-record-highs-2021. ↩︎
2. [2] Ana Teresa Solá, “Romance scams cost consumers $1.14 billion last year. It’s a ‘more insidious’ fraud, expert says”, CNBC, 3 กรกฎาคม 2024, https://www.cnbc.com/2024/07/03/heres-how-to-avoid-romance-scams-which-cost-consumers-1point14-billion-last-year.html. ↩︎
3. [3] Nalinee_ Fin, สคส. เตือน Romance Scam ล้วงข้อมูลส่วนบุคคล-สูญเกือบ 2 พันล้าน, หุ้น-การเงิน, 13 กุมภาพันธ์ 2026, https://www.prachachat.net/finance/news-1964631. ↩︎
4. [4] ทศพล ทรรศนกุลพันธ์. 2562. โครงการ ข้อจำกัดของกระบวนการยุติธรรมเพื่อป้องกันและปราบปราม พิศวาสอาชญากรรม (Romance Scam) และแนวทางสร้างความตระหนักรู้ให้กับประชาชน. เชียงใหม่:มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; ↩︎
5. [5]วชิรวิทย์ คงคาลัย, “Romance Scam: ไม่รักไม่ว่าอะไร แต่ใยต้องหลอกกันด้วย”, The 101 World, 20 กรกฎาคม 2017, https://www.the101.world/romance-scam/. ↩︎
6. [6]ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 ↩︎
7. [7]“สูญเสียอีกหนึ่งชีวิต เหยื่อถูกหลอกลงทุน จี้รัฐบาลตั้งกองทุนเยียวยา”, สภาองค์กรของผู้บริโภค, 10 กุมภาพันธ์ 2026, https://www.tcc.or.th/hybrid-scam/. ↩︎
8. [8] “(1) ตำรวจสอบสวนกลาง – ผ่าขบวนการ Romance Scam ข้ามชาติ ความเสียหายกว่า… | Facebook”, สืบค้น 12 กุมภาพันธ์ 2026, https://www.facebook.com/CIBTHAILAND/posts/%E0%B8%9C%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%9A%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3-romance-scam-%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4-%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2-50-%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%95%E0%B8%B3%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%88%E0%B8%AA%E0%B8%AD%E0%B8%9A%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%87-cib-%E0%B9%82/914160691117469/. ↩︎
9. [9] isranews, “ขยี้คดีโกง 6 พันล. (1) : ใช้รูปคนมาเลฯ อ้าง ‘นพ.’ หลอก CFO หญิงให้รักลวงโอนเงินมหาศาล”, สำนักข่าวอิศรา, 12 กุมภาพันธ์ 2026, https://www.isranews.org/article/isranews-scoop/108331-CSD.html. ↩︎
10. [10] https://www.pptvhd36.com, “รักหมดตัว!! หลอก CFO หญิงไทย สูญ 6 พันล้าน Romance Scam | UNLOCK THE CASE”, pptvhd36.com, 3 เมษายน 2025, https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A1/246216. ↩︎
11. [11] Whitty Monica T, “Mass-Marketing Fraud: A Growing Concern,” IEEE Security & Privacy 13, no. 4 (2015): 84-87. ↩︎
12. ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 ↩︎
13. [13] พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ.2566 มาตรา 7 ↩︎