25 มิถุนายน 2026ความมั่นคงทางรายได้เป็นหนึ่งในความเสี่ยงสำคัญที่ทุกคนต้องเผชิญเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ การมีรายได้หรือสินทรัพย์ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายไม่เพียงกระทบคุณภาพชีวิต แต่ยังส่งผลต่อสุขภาพจิตโดยตรง งานสำรวจในหลายประเทศพบว่า ความกังวลเรื่องการเงินเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะเครียด วิตกกังวล และซึมเศร้า โดยเฉพาะในกลุ่มคนวัย 50 ปีจนถึงช่วงต้นวัยเกษียณ
ผลกระทบดังกล่าวยังลุกลามไปสู่ปัญหาด้านสุขภาพ เมื่อความตึงตัวทางการเงินทำให้หลายคนชะลอหรือหลีกเลี่ยงการเข้ารับการรักษาพยาบาล ส่งผลให้อาการเจ็บป่วยรุนแรงขึ้น แม้ระบบหลักประกันสุขภาพจะครอบคลุมค่ารักษาพยาบาล แต่การไปพบแพทย์ก็ยังมีต้นทุนที่ต้องจ่าย ไม่ว่าจะเป็นค่าเดินทาง ค่าอาหาร หรือค่าใช้จ่ายจิปาถะอื่น ๆ ซึ่งอาจเป็นภาระไม่น้อยสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้จำกัด
ในระบบของประเทศไทยเรามีการพัฒนาระบบหลักประกันที่คุ้มครองความเสี่ยงในการขาดรายได้ของผู้อยู่ในวัยเกษียณมาอย่างยาวนาน ในบทความนี้จะอธิบายให้เห็นว่าระบบหลักประกันที่มีอยู่ในประเทศไทยเป็นอย่างไรบ้างและหลักประกันนั้นให้ความคุ้มครองแก่ประชาชน กลุ่มไหนบ้าง มากน้อยเพียงใด จากนั้นจึงใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อแสดงให้เห็นว่า เมื่อเรามีระบบหลักประกันด้านรายได้แล้ว มีผู้สูงอายุรุ่นปัจจุบันได้ใช้ประโยชน์จากหลักประกันนั้นมากน้อยเพียงใด
ส่วนต่อไปเป็นการมุ่งไปที่กลุ่มประชากรก่อนวัยเกษียณว่าได้มีการเตรียมพร้อมทางการเงินด้วยการเข้าสู่ระบบหลักประกันทางรายได้มากน้อยเพียงใด และส่วนสุดท้ายเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อให้คนวัยก่อนเกษียณอายุสามารถเข้าสู่กระบวนการเตรียมความพร้อมทางการเงินเพื่อการเกษียณอายุได้อย่างมั่นใจ
